“အိမ်မြေပေါင်မယ်ဆိုရင် မှတ်ပုံတင် စာချုပ်ပြုလုပ်ရပါသလား”ဟု မိတ်ဆွေတစ်ဦးက စာရေးသူထံလာ ရောက်ဆွေးနွေးပါသည်။

“ဦးတင်မြင့်က အိမ်ပေါင်ချင်လို့လား”

“ကျွန်တော့် တူတစ်ယောက်က နိုင်ငံခြားသင်္ဘောတက်ဖို့ ငွေလိုနေတာနဲ့ သူ့မြေနဲ့ အိမ်ကို ပေါင်ချင် တယ် ပြောလို့ပါ”

“မြေက ဂရန်မြေလား အမည် ပေါက်လား”

“သူ့အမည်တော့ မပေါက်သေးဘူး။ သူ့မိဘအမည်ပေါက်ဖြစ်နေတယ်”

“မိဘက ကွယ်လွန်သွားကြပြီလား။ သက်ရှိထင်ရှားရှိသေးလား”

“အမေကတော့ ရှိသေးတယ်။ သူ့အမည်တစ်ဦးတည်းအဖြစ်တော့ မပြောင်းရသေးဘူးထင်တယ်”

“ဂရန်စာချုပ်ထဲမှာ လင်မယား နှစ်ယောက် အမည်မဟုတ်လား”

“ဖြစ်မယ်ထင်တယ် သေချာ တော့ ကျွန်တော် မသိဘူး”

“ပစ္စည်းပေါင်တယ်ဆိုတာက အဲဒီပစ္စည်းကို ပိုင်ဆိုင်ကြောင်း လုံလောက်တဲ့ အထောက်အထားရှိဖို့လိုတယ်။ မိမိပိုင်ပစ္စည်းကိုမှ ပေါင်နှံခွင့်ရှိတာလေ။ အမည်ပေါက် ပိုင်ရှင်ဖြစ်တဲ့ မိခင်သက်ရှိထင်ရှားရှိနေလို့ ပေါင်နှံခွင့်ရှိ မှာဖြစ်တယ်။ အကယ်၍ မိဘနှစ်ဦးလုံး ကွယ်လွန်ထားရင်တော့ အမွေဆိုင်ပစ်္စည်းဖြစ်နေတဲ့အတွက် ကန့်ကွက် သူပေါ်လာလိမ့်မယ်”

“ဆရာပြောမှ သတိပြုမိတယ်။ မိခင်ဖြစ်သူကလည်း ကျန်းမာရေးကောင်းတာ မဟုတ်ဘူး။ ကျန်သားသမီးတွေ ကလည်း ကန့်ကွက်နိုင်တာ ပေါ့”

“အခုတော့ ကန့်ကွက်လို့မရဘူး။ မိခင်ကြီးပိုင် အိမ်မြေဖြစ်လို့ သက်ရှိထင်ရှားရှိစဉ်မှာ မိမိပိုင်ပစ္စည်းကို ရောင်းပိုင်ခွင့်၊ ပေးပိုင်ခွင့်၊ ပေါင်နှံခွင့် စတဲ့ အခွင့်အရေးတွေရှိတဲ့အတွက် လက်ရှိအခြေအနေမှာ မိခင်ဖြစ်သူက ၎င်းင်းပိုင်အိမ်နဲ့မြေကို ပေါင်နှံခွင့်ရှိပါတယ်”

“အပေါင်ခံသူက မြေနဲ့ အိမ်ပေါ်က ဆင်းပေးဖို့ပြောတယ်။ အဲဒါ ဥပဒေနဲ့ ညီညွတ်ပါသလား”

“မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပေါင်နှံခြင်းနှစ်မျိုးကိုပဲ လက်ခံကျင့်သုံးနေတာကို တွေ့ရတယ်”

“ဟုတ်ကဲ့ ဆရာ။ နည်းနည်းရှင်းပြပေးပါဦး”

“အပေါင်ပစ္စည်းရဲ့ ပိုင်ဆိုင်ခွင့် စာရွက်စာတမ်းများကို ပေးအပ်၍ ပေါင်နှံခြင်း၊ ဥပမာပြောရရင် ဂရန်စာချုပ် အပ်နှံပေါင်နှံခြင်းဖြစ်တယ်။ နောက်တစ်မျိုးကတော့ ဦးတင်မြင့် ပြောသလို စာချုပ် ချုပ်ဆိုပြီး မိမိပိုင်ပစ္စည်းကို လက်ရောက်ပေးအပ်ပေါင်နှံခြင်းတို့ဖြစ်တယ်”

“ဆရာပြောသလို စာချုပ် ချုပ်ဆို ပေါင်နှံတယ်ဆိုတော့ စာချုပ်စာတမ်း မှတ်ပုံတင်ရုံးမှာ မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ် ချုပ်ဆိုရမှာပေါ့”

“ပစ္စည်းလွှဲပြောင်းခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ – ၅၉ နဲ့ စာချုပ်စာတမ်းများ မှတ်ပုံတင် ဥပဒေပုဒ်မ – ၁၆ တို့မှာ တန်ဖိုးငွေ ကျပ်တစ်သိန်းနှင့် အထက်ရှိသည့် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်စာချုပ်ကို အပ်နှံ၍ ပေါင်နှံငွေချေးခြင်းမှတစ်ပါး ပေါင်နှံခြင်းကို ပေါင်နှံသူလက်မှတ်ရေးထိုးပြီး အနည်းဆုံးအသိသက်သေနှစ်ဦးက မှန်ကန်ကြောင်း၊ ဝန်ခံလက်မှတ် ရေးထိုး ထားသည့် ပေါင်နှံခြင်း စာချုပ်များနှင့် ပေါင်နှံခြင်း ဖျက်သိမ်းသော စာချုပ်များသည် စာချုပ်စာတမ်းမှတ် ပုံတင်ရုံး၌ မှတ်ပုံမတင်မနေရ စာချုပ် စာတမ်းတွင် ပါဝင်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်”

“ဒါဆိုရင် မှတ်ပုံတင်စာချုပ် ပြုလုပ်ဖို့လိုမှာပေါ့”

“ဥပဒေအရ ရှင်းအောင်ပြောရရင် အပေါင်ပစ္စည်းတန်ဖိုးဟာ တစ်သိန်းကျပ်ထက်ပိုပြီး စာချုပ်စာတမ်း ပေးအပ် ပေါင်နှံခြင်းမဟုတ်ရင် (ဥပမာ – အိမ်မြေကို အပေါင်ခံသူထံ လက်ဝယ်ပေးအပ်ပေါင်နှံမယ်ဆိုရင်) စာချုပ်စာတမ်း ရုံးမှာ မှတ်ပုံတင်အပေါင်စာချုပ်ပြုလုပ်ရမှာဖြစ်တယ်။ အကယ်၍ ဂရန်စာချုပ်စာတမ်းလို မိမိပိုင်ဆိုင်ကြောင်း စာရွက်စာတမ်းကို အပ်နှံပေါင်နှံရင်တော့ အပေါင်စာချုပ်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ချုပ်ဆိုခွင့်မှ ကင်းလွတ်မှာ ဖြစ်ပါ တယ်။

“ဒါကြောင့်ဘဏ်မှာ မိမိပိုင်စာ ရွက်စာတမ်းကို ပေးအပ်ပေါင်နှံခြင်းမှာ မှတ်ပုံတင်စာချုပ် မချုပ်ဆိုရတာ ဖြစ် မယ်”

“မှန်ပါတယ်။ စာချုပ်စာတမ်းပေးအပ်ပေါင်နှံခြင်းကလွဲပြီး အခြား နည်းတစ်မျိုးမျိုးနဲ့ပေါင်ရင် စာချုပ်စာတမ်းရုံးမှာ မှတ်ပုံတင်အပေါင်စာချုပ် ချုပ်ဆိုရမှာဖြစ်တယ်။ ဒါမှမဟုတ်ရင် ပေါင်နှံခြင်းကိစ္စဥပဒေအရ တရားမဝင်ဖြစ်နေမှာ ဖြစ်တယ်”

“ဒါဆိုရင် အပေါင်ရွေးနုတ်ခွင့် ကိစ္စက ဘယ်လိုအခွင့်အရေးရှိပါသလဲ”

“ဥပဒေနဲ့အညီ ပေါင်နှံခြင်းဖြစ်တယ်ဆိုရင်တော့ ရွေးနုတ်ပိုင်ခွင့်ကို ဥပဒေအရ ခံစားခွင့်ရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပစ္စည်းလွှဲပြောင်းခြင်း ဥပဒေ ပုဒ်မ (၆၀) မှာ ငွေရင်းကို ပေးဆပ်ရန် အချိန်ကျရောက်သည့်နောက် မည်သည့် အခါမဆို အပေါင်နှင့် ချေးသည့်ငွေကို သင့်လျော်ရာ အချိန်၊သင့် လျော်ရာနေရာတွင် ပေးဆပ်ခြင်းပြု နိုင်တယ် လို့ ပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်”

“တချို့ ကိစ္စတွေမှာ ပေးဆပ်ရန် ကာလကျော်လွန်လို့ အပေါင်ဆုံးတာမျိုးလည်း ရှိတယ် မဟုတ်လား”

“နှစ်ဦးသဘောတူအပေါင်ဆုံးအဖြစ် စာချုပ်မှာ ဖော်ပြထားရင်တော့ ဆုံးရှုံးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို အတိ အကျ ချုပ်ဆိုထားခြင်းမရှိဘဲ မိမိပစ္စည်းကို ရွေးနုတ်ခွင့်မပြုဘဲ သတ်မှတ်ရက်ကျော်တယ်ဆိုတဲ့အကြောင်းပြ ချက်နဲ့ ရွေးနုတ်ခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခွင့်မရှိပါဘူး။ တရားရုံးရဲ့ အမိန့်အရသာ ရွေးနုတ်ခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခွင့်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်”

“ပေါင်နှံသူကလည်း တရားရုံးမှာ ပေါင်နှံထားသည့် ပစ္စည်းကို ရွေးနုတ်ခွင့်ပြုရန် လျှောက်ထားနိုင်တယ် မဟုတ်လား”

“မှန်ပါတယ်။ အီး၊ အာရ်ဘီဒန်နှင့် ဦးလှိုင်ဖေပါ (၆) ဦး – ၁၉၆၇ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ တရားစီရင်ထုံး စာမျက်နှာ – ၁၁၇ အမှုမှာ ရောင်း ပေါင်စာချုပ်၌ ပြန်ရွေးခွင့်မရှိဟု စည်းကမ်းချက်ပါရှိစေကာမူ ပစ္စည်းလွှဲပြောင်းခြင်း ဥပဒေ ပုဒ်မ (၆၀) အရ ကာလစည်းကမ်းသတ် ဥပဒေတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် အချိန်ကာလ အတွင်း ပြန်လည်ရွေးနုတ် ပိုင်ခွင့်ရှိပေသည်။ ပစ္စည်းပေါင်နှံမှုအပေါ် အပေါင်ခံသူက မတရားအခွင့်အရေးယူခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် အလို့ငှာ အပေါင် စာချုပ်၌ မည်သို့ပင် ကန့်သတ်ထားကြစေကာမူ အပေါင်ပစ္စည်းကို ပေါင်နှံသူက ရွေးနုတ်ပိုင်ခွင့်ရှိသည် ဟု ဆုံးဖြတ်ထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် အပေါင်ပစ္စည်းရွေးနုတ်ခွင့်ကို အလွယ်တကူ ပိတ်ပင်ခွင့်မရှိပါဘူး”

“တစ်ခါတစ်ရံမှာ အပေါင်စာချုပ်အဖြစ် မချုပ်ဆိုဘဲ အိမ်မြေကို အရောင်းစာချုပ်အဖြစ် ချုပ်ဆိုတာ မျိုးရှိတတ် တယ် မဟုတ်လား”

“ဥပဒေအရ ပြောရရင်တော့ ဟန်ဆောင်စာချုပ်လို့ ခေါ်ပါတယ်။ အပေါင်စာချုပ်ကို အရောင်းစာချုပ်အဖြစ် ဟန်ဆောင်ချုပ်ဆိုထားကြောင်း၊ ပစ္စည်းပေါင်နှံသူက အထောက်အထားခိုင်မာစွာနဲ့ တရားရုံးမှာ တင်ပြပြီး ပစ္စည်းကို အပေါင်ရွေး နုတ်ခွင့်ပြုကြောင်း အမိန့်ဒီကရီချ မှတ်ပေးဖို့ လျှောက်ထားနိုင်ပါတယ်”

“ဒါဆိုရင် အခုကိစ္စမှာ ဘယ်လို အပေါင်ထားရင် ကောင်းမလဲ”

“မြေဂရန် အမည်ပေါက်ကိုယ်တိုင်က သက်ရှိထင်ရှားရှိနေတော့ ဂရန်အမည်ပေါက်က မိမိပိုင်ဆိုင်ကြောင်း အထောက်အထားဖြစ်သည့် မြေဂရန်မူရင်းကို ပေးအပ်ပြီး ပေါင်နှံလို့ရပါတယ်။ ပစ္စည်းပေါင်နှံစာချုပ်ကိုလည်း မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ရန် မလို အပ်တဲ့အတွက် ကတိစာချုပ်အဖြစ် ချုပ်ဆို ပေါင်နှံနိုင်ပါတယ်”

“ပစ္စည်းလက်ရောက်ပေးအပ် ပေါင်ရန် မလိုဘူးပေါ့”

“မှန်ပါတယ်။ ပေါင်နှံသူကိုယ်တိုင် ဂရန်အမည်မပေါက်ရင်တော့ အပေါင်ခံသူက ပစ္စည်းလက်ရောက် ပေါင်နှံခြင်း ကို တောင်းဆိုနိုင်ကြောင်း” ဆွေးနွေးလိုက်ပါသည်။

ထီယု (ဥပဒေအတိုင်ပင်ခံ)

Credit to: ဈေးကွက်ဂျာနယ်